Marta Wróblewska, córka artysty, Magdalena Ziółkowska i Wojciech Grzybała odebrali z rąk Marszałek Senatu RP Małgorzaty Kidawy-Błońskiej egzemplarze uchwały ustanawiającej przyszły rok Rokiem Andrzeja Wróblewskiego.
Będzie to czas szczególny: w 2027 roku minie 100 lat od narodzin artysty i 70 lat od jego tragicznej śmierci. Fundacja Andrzeja Wróblewskiego będzie obchodzić 15-lecie działalności.
Od 2012 roku badamy i katalogujemy dzieła artysty, współpracujemy z muzeami i kolekcjonerami, organizujemy wystawy oraz wspieramy konserwację jego prac. Wspólnie z wydawnictwem Hatje Cantz publikujemy anglojęzyczne książki, które trafiają do czytelników na całym świecie.
Działania Fundacji opierają się na trzech filarach: edukacji, wystawach i publikacjach. W programie Roku Andrzeja Wróblewskiego znajdą się wystawy indywidualne, prezentacje jego dzieł w dialogu z pracami innych twórców, a także premiera pierwszego tomu katalogu raisonné.
Rok jubileuszowy będzie okazją, by spojrzeć na tę twórczość z nowych perspektyw: wrócić do znanych dzieł, odkryć mniej rozpoznane obszary i zastanowić się, jak odczytujemy ją dzisiaj.
W Alte Nationalgalerie w Berlinie trwa prezentacja Wynalezienie mitów [Die Erfindung der Mythen], na której prezentowanych jest osiem dzieł ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Pokaz inauguruje nowy cykl InterNationalgalerie, w ramach którego berlińska instytucja będzie zapraszać galerie narodowe i muzea z całego świata do prezentowania swoich kolekcji i mierzenia się z pytaniem o to, czym jest dziś sztuka narodowa.
Wśród wybranych prac znalazła się Poczekalnia I, Kolejka trwa Andrzeja Wróblewskiego – jedno z najważniejszych dzieł artysty, a zarazem arcydzieło polskiej sztuki powojennej. W Berlinie płótno sąsiaduje między innymi z Hamletem polskim – portretem Aleksandra Wielopolskiego Jacka Malczewskiego, Portretem trojga dzieci artysty Jana Matejki, Starym domem Ferdynanda Ruszczyca oraz pracami współczesnymi, w tym Autoportretem z pigmentami Jarosława Modzelewskiego.
Osiem wybranych obrazów opowiada o wolności, sztuce i życiu artystów oraz o zmieniającej się sytuacji kulturowej i politycznej w Polsce na przestrzeni stuleci.
Prezentacji towarzyszy bezpłatna broszura.
Wystawa czynna od 18 czerwca 2026 do 17 stycznia 2027 Alte Nationalgalerie, Bodestraße 1–3, Berlin https://www.smb.museum
We Wrocławiu trwa wystawa Patrząc na świat od nowa. O poetykach widzenia w sztuce XX i XXI wieku z FOLTA Collection, inaugurująca działalność instytucji powołanej przez Ewę i Krzysztofa Folta. Kuratorski wybór Małgorzaty Ludwisiak – blisko 60 dzieł z budowanej od ponad dwóch dekad kolekcji – nie ma charakteru przekrojowego. To opowieść, w której punktem wyjścia jest perspektywa kobiet-artystek, organizująca rytm i kierunek całej ekspozycji.
Kuratorka oparła wystawę na zestawieniach i dwugłosach: Natalii LL z Louise Bourgeois, Wojciecha Fangora z Andrzejem Wróblewskim. Obok klasyków polskiej sztuki powojennej XX wieku, takich jak Henryk Stażewski, Roman Opałka czy Jerzy Nowosielski, pokazano również prace Tracey Emin czy Alexa Katza. Istotnym gestem wystawy jest przywrócenie widzialności artystkom działającym we Wrocławiu w latach 50.–70., między innymi Annie Szpakowskiej-Kujawskiej, Halinie Wrzeszczyńskiej i Wandzie Gołkowskiej.
Wystawa stanowi próbę generalną konstrukcji (czy też – rekonstrukcji?) świata widzianego, przeżywanego i projektowanego przez kobiety-artystki różnych pokoleń, świata od podszewki, w którym rozbrzmiewa ich dwugłos z artystami. Publiczność może przyjrzeć się z nowej perspektywy takim kwestiom jak relacje miłosne, społeczna rola kobiet, marzenie senne, pamięć czy rola dzieła sztuki w konstruowaniu modeli rzeczywistości – tak swoją koncepcję kuratorską opisuje Małgorzata Ludwisiak.
Na ekspozycji zaprezentowano jedno z kilku znajdujących się w zbiorach FOLTA Collection dzieł Andrzeja Wróblewskiego przedstawiających żonę artysty karmiącą ich pierworodnego syna Andrzeja, zwanego w domu Kitkiem – Teresa karmiąca. Kompozycja figuralna nr 513.
Rozpiętość czasowa między najstarszym a najnowszym dziełem wynosi 82 lata – od Portretu długowłosej dziewczyny Mojżesza Kislinga z 1942 roku po kompozycję przestrzenną Open Wound Mire Lee z 2024 roku. Wystawie towarzyszy wydawnictwo pod redakcją kuratorki.
Wystawa czynna od 5 czerwca do 30 listopada 2026 Kuratorka: Małgorzata Ludwisiak FOLTA Collection, ul. Tęczowa 31D, Wrocław https://foltacollection.org
Jesteśmy dumni i szczęśliwi, że Senat Rzeczypospolitej Polskiej podjął uchwałę ustanawiając rok 2027 Rokiem Andrzeja Wróblewskiego.
W 2027 roku przypada 100. rocznica urodzin i 70. rocznica tragicznej śmierci Andrzeja Wróblewskiego – jednego z najwybitniejszych artystów powojennych, który w swojej niespełna dwunastoletniej twórczości, osiągnął kunszt portretowania społecznych nastrojów, fizjonomicznych typów, tworzenia przenikliwych charakterystyk grup i jednostek, oddających historyczne uwarunkowania i realia wykraczające poza kondycję powojennej Polski podkreśliła senator Ewa Matecka.
Dla Fundacji jest to zwieńczeniem kilkunastoletniej konsekwentnej pracy badawczej, archiwalnej i wystawienniczej, której celem jest uplasowanie twórczości artysty w należnym mu miejscu w międzynarodowym obiegu sztuki. Te rocznice stają się impulsem do wielowymiarowego programu – obejmującego wystawy indywidualne, prezentacje jego twórczości w dialog z innymi twórcami oraz projekty edukacyjne.
W Galerii Starmach w Krakowie trwa wystawa Andrzej Pawłowski zaprasza na urodziny, przygotowana z okazji setnej rocznicy urodzin artysty. Ekspozycja prezentuje najważniejsze cykle Pawłowskiego – od Gadów i Luxogramów po Genesis – zestawiając je z twórczością artystów blisko związanych z Grupą Krakowską.
fot. Marek Gardulski
Wystawa ukazuje różnorodność praktyk artysty: od eksperymentów z fotografią światła, przez realizacje kinetyczne, po prace związane z projektowaniem. Towarzyszące im dzieła twórców związanych z krakowskim środowiskiem tworzą szeroki obraz środowiska, w którym kształtowała się powojenna awangarda.
Wśród wystawianych twórców znalazło się kilkanaście wybitnych nazwisk, m.in. Maria Jarema, Jerzy Nowosielski, Tadeusz Kantor czy Jonasz Stern. Szczególne miejsce zajmują dzieła Andrzeja Wróblewskiego, których obecność podkreśla intensywny dialog między obojgiem artystami oraz ich znaczenie dla polskiej sztuki powojennej.
Wystawa czynna od 7 listopada 2025 do 30 stycznia 2026 Kurator: Robert Domżalski Galeria Starmach, ul. Węgierska 5, Kraków https://www.starmach.eu
W Muzeum Narodowym we Wrocławiu trwa wystawa Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania, przygotowana w 100. rocznicę urodzin legendarnego malarza i rysownika (1926–1953) oraz w 70. rocznicę otwarcia Ogólnopolskiej Wystawy Młodej Plastyki „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale (1955), gdzie prace artysty spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem.
zdjęcie: Wojciech Rogowicz / Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Ekspozycja ukazuje twórczość Cwenarskiego jako wyjątkowo przejmujący zapis dramatycznych czasów pokolenia naznaczonego piętnem II wojny światowej, a zarazem uniwersalną, pełną emocji opowieść o potrzebie bliskości i miłości. Ekspresyjna technika malowania, niezwykłe wyczucie koloru i dążenie do syntezy przy zachowaniu maksymalnej siły wyrazu świadczą o wielkiej indywidualności artysty.
Prace Cwenarskiego zestawiono po raz pierwszy z szerokim kontekstem sztuki polskiej i zagranicznej: z możliwymi inspiracjami (Witold Wojtkiewicz, Tadeusz Makowski, Georges Rouault, Käthe Kollwitz, Frans Masereel), twórcami pokolenia „Arsenału” (Andrzej Wróblewski, Marek Oberländer, Jan Lebenstein, Jerzy Panek) oraz przedstawicielami tzw. Nowych Dzikich (Zdzisław Nitka, Ryszard Grzyb, Anka Mierzejewska). Łącznie prezentowanych jest blisko 160 dzieł w różnych technikach – malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba i ceramika – powstałych na przestrzeni ostatnich 120 lat.
W tym roku laureatami Nagroda Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy za rok 2024 zostali historycy sztuki i kuratorzy, dr Magdalena Ziółkowska and Wojciech Grzybała, współzałożyciele Fundacji Andrzeja Wróblewskiego, za tom monografii „Andrzej Wróblewski. Exhibiting”, a nagrodę za całokształt twórczości odebrał Stach Szabłowski.
Jak podkreślali w laudacji wygłoszonej na ceremonii wręczenia Nagrody, 10 października, przedstawiciele Kapituły Nagrody w składzie – Aleksandra Semenowicz, Jan Stajuda, Jeremi Stajuda, Marcin Fedisz, Arkadiusz Półtorak, Agnieszka Szewczyk – „Książka ta jest owocem szczególnego przedsięwzięcia – próby badawczego spojrzenia na twórczość znanego artysty przez pryzmat jej wystawienniczych opracowań. (…) Na 780 stronach monografii współautorzy i współautorki książki nie tylko podsumowują dotychczasową recepcję Wróblewskiego, ale także pozostawiają istotne przesłanki dla dalszych badań nad jego twórczością i jej reinterpretacją. Publikacja jest zatem w dwójnasób krytyczna. Z jednej strony, proponuje świadome i eksploracyjne odczytania dzieł oraz wystaw Wróblewskiego. Z drugiej strony, przedstawia krytykę i (tak bliskie jej) kuratorskie rzemiosło jako narzędzia kulturowego poznania (…)”.
Nagroda ta jest przyznawana za działalność krytyczną w obszarze sztuki od 1992 roku. Jej fundatorami są rodzina malarza i krytyka sztuki Jerzego Stajudy (1936–1992) oraz Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki, zaś współorganizatorem Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych.
Publikacja „Andrzej Wróblewski. Exhibiting” została współwydana przez Hatje Cantz Verlag, we współpracy z Instytutem Adama Mickiewicza.
W Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie trwa wystawa Sto nocnych zjaw. Duchy, demony i upiory w sztuce Japonii i Zachodu, badająca fenomen yōkai – japońskich demonów i duchów. Ekspozycja zestawia te japońskie wyobrażenia ze słowiańskimi wierzeniami oraz zachodnimi koncepcjami, ukazując uniwersalne lęki obecne w różnych kulturach.
Prezentacja, podzielona na cztery sekcje tematyczne, to obszerny zbiór ponad 70 japońskich drzeworytów z kolekcji Feliksa Jasieńskiego, uzupełniony o dzieła sztuki polskiej i zachodniej powstałe od XVIII do XXI wieku. Wśród artystów, których prace można podziwiać, znaleźli się m.in. Francisco Goya, Odilon Redon, Stanisław Wyspiański, Zofia Stryjeńska, a także współcześni polscy twórcy, tacy jak Natalia Buchta Stochel, Krzysztof Gil czy Jakub Julian Ziółkowski.
Wśród eksponatów na szczególną uwagę zasługuje kartka ze szkicownika Andrzeja Wróblewskiego przedstawiająca lampion nad grobem Oiwy – ikonicznej postaci z japońskiej kultury ludowej. Jej historia, opowiadająca o zdradzie i tragicznej śmierci, a następnie o powrocie jako mściwy duch, jest jedną z najbardziej znanych japońskich legend o duchach (yūrei), symbolizującą głęboko zakorzenione lęki i pragnienie sprawiedliwości.
Wystawa czynna od 1 czerwca do 31 sierpnia 2025 Kurator: dr hab. Anna Król, prof. ASP Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha Marii Konopnickiej 26, Kraków https://manggha.pl/wystawa/sto-nocnych-zjaw
