W Galerii Starmach w Krakowie trwa wystawa Andrzej Pawłowski zaprasza na urodziny, przygotowana z okazji setnej rocznicy urodzin artysty. Ekspozycja prezentuje najważniejsze cykle Pawłowskiego – od Gadów i Luxogramów po Genesis – zestawiając je z twórczością artystów blisko związanych z Grupą Krakowską.
fot. Marek Gardulski
Wystawa ukazuje różnorodność praktyk artysty: od eksperymentów z fotografią światła, przez realizacje kinetyczne, po prace związane z projektowaniem. Towarzyszące im dzieła twórców związanych z krakowskim środowiskiem tworzą szeroki obraz środowiska, w którym kształtowała się powojenna awangarda.
Wśród wystawianych twórców znalazło się kilkanaście wybitnych nazwisk, m.in. Maria Jarema, Jerzy Nowosielski, Tadeusz Kantor czy Jonasz Stern. Szczególne miejsce zajmują dzieła Andrzeja Wróblewskiego, których obecność podkreśla intensywny dialog między obojgiem artystami oraz ich znaczenie dla polskiej sztuki powojennej.
Wystawa czynna od 7 listopada 2025 do 30 stycznia 2026 Kurator: Robert Domżalski Galeria Starmach, ul. Węgierska 5, Kraków https://www.starmach.eu
W tym roku laureatami Nagroda Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy za rok 2024 zostali historycy sztuki i kuratorzy, dr Magdalena Ziółkowska and Wojciech Grzybała, współzałożyciele Fundacji Andrzeja Wróblewskiego, za tom monografii „Andrzej Wróblewski. Exhibiting”, a nagrodę za całokształt twórczości odebrał Stach Szabłowski.
Jak podkreślali w laudacji wygłoszonej na ceremonii wręczenia Nagrody, 10 października, przedstawiciele Kapituły Nagrody w składzie – Aleksandra Semenowicz, Jan Stajuda, Jeremi Stajuda, Marcin Fedisz, Arkadiusz Półtorak, Agnieszka Szewczyk – „Książka ta jest owocem szczególnego przedsięwzięcia – próby badawczego spojrzenia na twórczość znanego artysty przez pryzmat jej wystawienniczych opracowań. (…) Na 780 stronach monografii współautorzy i współautorki książki nie tylko podsumowują dotychczasową recepcję Wróblewskiego, ale także pozostawiają istotne przesłanki dla dalszych badań nad jego twórczością i jej reinterpretacją. Publikacja jest zatem w dwójnasób krytyczna. Z jednej strony, proponuje świadome i eksploracyjne odczytania dzieł oraz wystaw Wróblewskiego. Z drugiej strony, przedstawia krytykę i (tak bliskie jej) kuratorskie rzemiosło jako narzędzia kulturowego poznania (…)”.
Nagroda ta jest przyznawana za działalność krytyczną w obszarze sztuki od 1992 roku. Jej fundatorami są rodzina malarza i krytyka sztuki Jerzego Stajudy (1936–1992) oraz Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki, zaś współorganizatorem Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych.
Publikacja „Andrzej Wróblewski. Exhibiting” została współwydana przez Hatje Cantz Verlag, we współpracy z Instytutem Adama Mickiewicza.
W Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie trwa wystawa Sto nocnych zjaw. Duchy, demony i upiory w sztuce Japonii i Zachodu, badająca fenomen yōkai – japońskich demonów i duchów. Ekspozycja zestawia te japońskie wyobrażenia ze słowiańskimi wierzeniami oraz zachodnimi koncepcjami, ukazując uniwersalne lęki obecne w różnych kulturach.
Prezentacja, podzielona na cztery sekcje tematyczne, to obszerny zbiór ponad 70 japońskich drzeworytów z kolekcji Feliksa Jasieńskiego, uzupełniony o dzieła sztuki polskiej i zachodniej powstałe od XVIII do XXI wieku. Wśród artystów, których prace można podziwiać, znaleźli się m.in. Francisco Goya, Odilon Redon, Stanisław Wyspiański, Zofia Stryjeńska, a także współcześni polscy twórcy, tacy jak Natalia Buchta Stochel, Krzysztof Gil czy Jakub Julian Ziółkowski.
Wśród eksponatów na szczególną uwagę zasługuje kartka ze szkicownika Andrzeja Wróblewskiego przedstawiająca lampion nad grobem Oiwy – ikonicznej postaci z japońskiej kultury ludowej. Jej historia, opowiadająca o zdradzie i tragicznej śmierci, a następnie o powrocie jako mściwy duch, jest jedną z najbardziej znanych japońskich legend o duchach (yūrei), symbolizującą głęboko zakorzenione lęki i pragnienie sprawiedliwości.
Wystawa czynna od 1 czerwca do 31 sierpnia 2025 Kurator: dr hab. Anna Król, prof. ASP Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha Marii Konopnickiej 26, Kraków https://manggha.pl/wystawa/sto-nocnych-zjaw
Wystawa Nie pytaj o Polskę, prezentowana w Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” w Toruniu, to obszerna prezentacja polskiej sztuki XX i XXI wieku oparta o zbiory Katarzyny i Wojciecha Szafrańskich. Ekspozycja stanowi wielowątkową refleksję nad historią, tożsamością narodową i społecznym doświadczeniem ostatnich dekad, ukazaną poprzez prace artystów i artystek o silnych i niejednoznacznych głosach.
Wśród prezentowanych dzieł znalazły się prace klasyków polskiej sztuki XX wieku, takich jak Henryk Stażewski, Andrzej Wróblewski, Tadeusz Kantor, Wojciech Fangor, Maria Jarema i Jadwiga Maziarska. Towarzyszą im ekspresyjne realizacje z lat 80. autorstwa m.in. Ryszarda Grzyba, Edwarda Dwurnika i Jarosława Modzelewskiego, a także ikoniczne przykłady sztuki krytycznej lat 90. – Zbigniewa Libery, Joanny Rajkowskiej i Artura Żmijewskiego. Głos najnowszego pokolenia twórczyń reprezentują m.in. Karolina Jabłońska, Martyna Czech, Ewa Juszkiewicz i Agata Kus.
dzięki uprzejmości Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” w Toruniu, fot. Wojciech Szabelski
Kuratorka wystawy, Marta Smolińska, zestawia różne pokolenia i strategie twórcze w poruszającą opowieść o Polsce – jako przestrzeni napięć, pamięci i sprzeciwu.
Wystawa czynna od 21 lutego do 25 maja 2025 Kurator: Marta Smolińska Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” w Toruniu ul. Wały gen. Sikorskiego 13, Toruń https://csw.torun.pl
Andrzej Wróblewski. Ja jeden z wielu to już czwarta wystawa poświęcona twórczości Andrzeja Wróblewskiego organizowana przez Fundację Rodziny Staraków. Prezentowana obecnie w Spectra Art Space wystawa stanowi kontynuację ekspozycji Andrzej Wróblewski (1927-1957). W pierwszej osobie odbywającej się w ramach Wydarzeń Towarzyszących 60. Międzynarodowej Wystawie Sztuki – La Biennale di Venezia w 2024 roku. Wystawa ta spotkała się z ogromnym uznaniem na arenie międzynarodowej a The Artnewspaper uznał ją za jedną z najciekawszych wydarzeń towarzyszących.
Ekspozycja, prezentowana przy ulicy Borowieckiej w Warszawie, pokazuje twórczość Wróblewskiego w kontekście poezji Tadeusza Różewicza, prywatnie przyjaciela artysty. Wspólna wrażliwość obu twórców, naznaczona doświadczeniami wojennymi i zmaganiem się trudami pierwszych powojennych lat, została przez kuratorkę Anię Muszyńską zestawiona tworząc bardzo ciekawy dialogi między obrazem a słowem.
W przestrzeni wystawy możemy także zapoznać się z jednym z fragmentów poematu Andrzeja Wróblewskiego. Takiego zestawienia obrazów Wróblewskiego z poezją Różewicza dokonał w 1957 roku Konrad Nałęcki w swoim krótkometrażowym filmie Otwarcie i zamknięcie oczu.
Na wystawie zaprezentowane są tylko obrazy z kolekcji Anny i Jerzego Staraków, największej kolekcji dzieł artysty, także takie, które nie były pokazywane w Wenecji.
W dniach 6 – 8 grudnia 2024 Fundacja Andrzeja Wróblewskiego jako nowy główny patron wzięła udział w 56. corocznej konferencji CIMAM, która odbyła się w Los Angeles. Museum of Contemporary Art (MOCA), Hammer Museum oraz LACMA to instytucjonalni gospodarze i współorganizatorzy wydarzenia pod hasłem „Zrównoważona przyszłość: Jak? Kiedy? Dla kogo?”, zaś przewodniczącą międzynarodowego Komitetu Programowego została Clara Kim odpowiedzialna wraz z zespołem za intensywny program wykładów, debat panelowych, wystąpień artystów oraz wspólnych warsztatów dla kuratorów kolekcji i dyrektorów międzynarodowych instytucji wystawienniczych.
Trzy pytania wyznaczały perspektywy rozważań i dyskusji: „Jak muzea radzą sobie z napięciami wynikającymi z trwających cykli zmian? Co to oznacza w kontekście instytucji artystycznych? Jak muzea wprowadzają to w praktykę? I jak możemy uwzględniać różne konteksty, kultury i gospodarki?”, kierując uwagę muzealnych praktyków do tematów współcześnie alarmujących i wymagających zaangażowania w codziennej pracy instytucjonalnej.
W Muzeum Narodowym w Poznaniu otwarto nową Galerię Sztuki Polskiej. Jest to istotne wydarzenie z perspektywy badań nad twórczością Andrzeja Wróblewskiego – pierwszy raz od 76 lat Treść uczuciowa rewolucji została zaprezentowana w całości. Pierwszy i zarazem ostatni raz obraz ten był eksponowany w całości na Wystawie sztuki nowoczesnej w westybulu Pałacu Sztuki w Krakowie zorganizowanej na przełomie 1948–1949. Wróblewski zadebiutował na niej jako najmłodszy uczestnik pz obrazami takimi jak m.in.: Ziemia, Obraz na temat okropności wojny, (Ryby bez głów) czy Słońce i inne gwiazdy.
Najpóźniej w czerwcu 1949 roku Wróblewski przeciął płótno na pół, malując na jednej z połówek Partyzantów (w dniach 13–19 czerwca), na drugiej Dworzec 45, Dworzec na Ziemiach Odzyskanych (10–15 września). Drugie z dzieł zostało zaprezentowane po kilku miesiącach na wystawie Zespołu Samokształceniowego roku podczas Międzyszkolnych Popisów Państwowych Wyższych Szkół Artystycznych w Poznaniu. W 1982 roku Dworzec 45, Dworzec na Ziemiach Odzyskanych został zakupiony do kolekcji Muzeum Narodowego w Poznaniu.
Z kolei Partyzanci od kilku lat znajdują się w MNP jako depozyt Wielkopolskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Decyzją właściciela obrazu, przy współpracy z Fundacją Andrzeja Wróblewskiego, została przeprowadzona konserwacja dzieła, polegająca m.in. na usunięciu czarnej farby, którą zostało zamalowane odwrocie. Obraz uzyskał także nową oprawę, identyczną z tą Dworca 45, Dworca na Ziemiach Odzyskanych, która umożliwia jego obustronną ekspozycję. Obecnie kompozycje figuralne prezentowane są w sposób zgodny z intencją artysty, przez co Treść uczuciowa rewolucji została rozdzielona. Warto podkreślić, że w planach muzealników na najbliższe lata brana jest pod uwagę ekspozycja pracy umożliwiająca zaistnienie obrazu w stanie z 1948 roku i podziwianie jego całej kompozycji.
O tym i innych wątkach dwustronnych płócien Andrzeja Wróblewskiego pisze w eseju The Pictures Were Seen by Countless Staring Eyes. On the First Posthumous Exhibition of Andrzej Wróblewski in Three Parts Magdalena Ziółkowska w wydanej w 2024 roku przez Fundację Andrzeja Wróblewskiego i Hatje Cantz Verlag publikacji Andrzej Wróblewski. Exhibiting.
W Galerii Sztuki Polskiej prezentowane są zarówno obiekty znane już ze stałych ekspozycji Muzeum Narodowego w Poznaniu, a także depozyty. Wśród nich znalazły się prace wybitnych polskich artystek i artystów, takich jak: Jacek Malczewski, Władysława Podkowiński, Stanisław Wyspiański, Maria Jarema, Tadeusz Kantor czy Jerzy Nowosielski.
Kuratorami ekspozycji są: Maria Gołąb, Agnieszka Skalska, Anna Borowiec, Arkadiusz Krawczyk oraz Zuzanna Wagner. Za aranżację odpowiada Raman Tratsiuk.
Wystawa Change to come prezentuje wyjątkowy wybór dzieł polskich artystów, podejmujących temat zmian społecznych, politycznych i artystycznych. Wśród prac znajdują się dzieła Andrzeja Wróblewskiego, które w połączeniu z twórczością młodych współczesnych artystów podkreślają rolę artystów jako świadków i twórców społecznych przemian. Zestawienie historycznych prac z połowy XX wieku z dziełami współczesnymi uwydatnia dialog między pokoleniami oraz nieustanne zaangażowanie polskich artystów w aktualne kwestie społeczne.
Pomysł na wystawę zrodził się w 2023 roku na zaproszenie Marion Ackermann, dyrektor generalnej Staatliche Kunstsammlungen Dresden. Projekt został opracowany przez Hannę Wróblewską we współpracy z kuratorką Magdaleną Komornicką.
