Ja chcę wyjść z siebie, przejść siebie, dokonać rzeczy niemożliwej, wypełnić zadanie niesłychane, zrealizować wizję, stworzyć obraz przekonywający bezwzględnie, zbudować go decyzjami. A.W.
W Galerii Starmach w Krakowie trwa wystawa Andrzej Pawłowski zaprasza na urodziny, przygotowana z okazji setnej rocznicy urodzin artysty. Ekspozycja prezentuje najważniejsze cykle Pawłowskiego – od Gadów i Luxogramów po Genesis – zestawiając je z twórczością artystów blisko związanych z Grupą Krakowską.
fot. Marek Gardulski
Wystawa ukazuje różnorodność praktyk artysty: od eksperymentów z fotografią światła, przez realizacje kinetyczne, po prace związane z projektowaniem. Towarzyszące im dzieła twórców związanych z krakowskim środowiskiem tworzą szeroki obraz środowiska, w którym kształtowała się powojenna awangarda.
Wśród wystawianych twórców znalazło się kilkanaście wybitnych nazwisk, m.in. Maria Jarema, Jerzy Nowosielski, Tadeusz Kantor czy Jonasz Stern. Szczególne miejsce zajmują dzieła Andrzeja Wróblewskiego, których obecność podkreśla intensywny dialog między obojgiem artystami oraz ich znaczenie dla polskiej sztuki powojennej.
Wystawa czynna od 7 listopada 2025 do 30 stycznia 2026 Kurator: Robert Domżalski Galeria Starmach, ul. Węgierska 5, Kraków https://www.starmach.eu
W Muzeum Narodowym we Wrocławiu trwa wystawa Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania, przygotowana w 100. rocznicę urodzin legendarnego malarza i rysownika (1926–1953) oraz w 70. rocznicę otwarcia Ogólnopolskiej Wystawy Młodej Plastyki „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale (1955), gdzie prace artysty spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem.
zdjęcie: Wojciech Rogowicz / Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Ekspozycja ukazuje twórczość Cwenarskiego jako wyjątkowo przejmujący zapis dramatycznych czasów pokolenia naznaczonego piętnem II wojny światowej, a zarazem uniwersalną, pełną emocji opowieść o potrzebie bliskości i miłości. Ekspresyjna technika malowania, niezwykłe wyczucie koloru i dążenie do syntezy przy zachowaniu maksymalnej siły wyrazu świadczą o wielkiej indywidualności artysty.
Prace Cwenarskiego zestawiono po raz pierwszy z szerokim kontekstem sztuki polskiej i zagranicznej: z możliwymi inspiracjami (Witold Wojtkiewicz, Tadeusz Makowski, Georges Rouault, Käthe Kollwitz, Frans Masereel), twórcami pokolenia „Arsenału” (Andrzej Wróblewski, Marek Oberländer, Jan Lebenstein, Jerzy Panek) oraz przedstawicielami tzw. Nowych Dzikich (Zdzisław Nitka, Ryszard Grzyb, Anka Mierzejewska). Łącznie prezentowanych jest blisko 160 dzieł w różnych technikach – malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba i ceramika – powstałych na przestrzeni ostatnich 120 lat.
W tym roku laureatami Nagroda Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy za rok 2024 zostali historycy sztuki i kuratorzy, dr Magdalena Ziółkowska and Wojciech Grzybała, współzałożyciele Fundacji Andrzeja Wróblewskiego, za tom monografii „Andrzej Wróblewski. Exhibiting”, a nagrodę za całokształt twórczości odebrał Stach Szabłowski.
Jak podkreślali w laudacji wygłoszonej na ceremonii wręczenia Nagrody, 10 października, przedstawiciele Kapituły Nagrody w składzie – Aleksandra Semenowicz, Jan Stajuda, Jeremi Stajuda, Marcin Fedisz, Arkadiusz Półtorak, Agnieszka Szewczyk – „Książka ta jest owocem szczególnego przedsięwzięcia – próby badawczego spojrzenia na twórczość znanego artysty przez pryzmat jej wystawienniczych opracowań. (…) Na 780 stronach monografii współautorzy i współautorki książki nie tylko podsumowują dotychczasową recepcję Wróblewskiego, ale także pozostawiają istotne przesłanki dla dalszych badań nad jego twórczością i jej reinterpretacją. Publikacja jest zatem w dwójnasób krytyczna. Z jednej strony, proponuje świadome i eksploracyjne odczytania dzieł oraz wystaw Wróblewskiego. Z drugiej strony, przedstawia krytykę i (tak bliskie jej) kuratorskie rzemiosło jako narzędzia kulturowego poznania (…)”.
Nagroda ta jest przyznawana za działalność krytyczną w obszarze sztuki od 1992 roku. Jej fundatorami są rodzina malarza i krytyka sztuki Jerzego Stajudy (1936–1992) oraz Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki, zaś współorganizatorem Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych.
Publikacja „Andrzej Wróblewski. Exhibiting” została współwydana przez Hatje Cantz Verlag, we współpracy z Instytutem Adama Mickiewicza.
W Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie trwa wystawa Sto nocnych zjaw. Duchy, demony i upiory w sztuce Japonii i Zachodu, badająca fenomen yōkai – japońskich demonów i duchów. Ekspozycja zestawia te japońskie wyobrażenia ze słowiańskimi wierzeniami oraz zachodnimi koncepcjami, ukazując uniwersalne lęki obecne w różnych kulturach.
Prezentacja, podzielona na cztery sekcje tematyczne, to obszerny zbiór ponad 70 japońskich drzeworytów z kolekcji Feliksa Jasieńskiego, uzupełniony o dzieła sztuki polskiej i zachodniej powstałe od XVIII do XXI wieku. Wśród artystów, których prace można podziwiać, znaleźli się m.in. Francisco Goya, Odilon Redon, Stanisław Wyspiański, Zofia Stryjeńska, a także współcześni polscy twórcy, tacy jak Natalia Buchta Stochel, Krzysztof Gil czy Jakub Julian Ziółkowski.
Wśród eksponatów na szczególną uwagę zasługuje kartka ze szkicownika Andrzeja Wróblewskiego przedstawiająca lampion nad grobem Oiwy – ikonicznej postaci z japońskiej kultury ludowej. Jej historia, opowiadająca o zdradzie i tragicznej śmierci, a następnie o powrocie jako mściwy duch, jest jedną z najbardziej znanych japońskich legend o duchach (yūrei), symbolizującą głęboko zakorzenione lęki i pragnienie sprawiedliwości.
Wystawa czynna od 1 czerwca do 31 sierpnia 2025 Kurator: dr hab. Anna Król, prof. ASP Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha Marii Konopnickiej 26, Kraków https://manggha.pl/wystawa/sto-nocnych-zjaw
